IMKB : 114.789 / -1,75 $ : 6,12 / 0,57 : 6,64 / 0,55 Altın : 326,90 / 1,52





Yerli aksam, yerli üretim ve katkı ilave fiyatı
13 Haziran 2014 11:39


Dr. Özlem Döğerlioğlu Işıksungur
Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması kadar önemli olan diğer bir husus da bu amaçların gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesidir.

PAYLAŞ : Share/Bookmark
Enerjide dışa bağımlılığımızın azaltılması ve enerji arz güvenliğimizin sağlanması açısından kaynağı doğada bulunan, sürdürülebilir olan ve fosil yakıtların aksine çevreye ihmal edilebilir düzeyde sera gazı yayan, bu özelliği ile de “temiz” enerji niteliği taşıyan rüzgar, güneş, jeotermal gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üretilmesinin teşvik edilmesi önem taşımaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması kadar önemli olan diğer bir husus da bu amaçların gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesidir. 
 
Ülkemizde, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminde yerli ürünlerin kullanımının teşvik edilmesi suretiyle “yerli imalat sektörünün geliştirilmesi” yönteminin tercih edildiği söylenebilir. Zira 5346 Sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda düzenlenen teşvik mekanizması çerçevesinde, elektrik piyasasında üretim faaliyeti gösteren kişilere, elektrik üretim tesislerinde imalatı yurt içinde gerçekleşen aksam kullanmaları şartıyla üretim tesisinin işletmeye giriş tarihinden itibaren 5 yıl süreyle, Kanununa ekli “II Sayılı Cetvel”de belirtilen miktarlarda yerli katkı ilave fiyatından yararlanma imkânı tanınmaktadır. Verilen bu katkı payıyla, bir taraftan yerli aksam kullanımı, elektrik üreticileri için cazip hale getirilmekte; diğer taraftan “yerli aksam üreticilerinin tercih edilebilirliği” arttırılmak suretiyle bu durumu bir fırsat olarak değerlendiren yatırımcıların, Türkiye’de yerli aksam imalatı için yatırım kararı alması sağlanmaktadır. Böylece hem elektrik üreticisinin, hem yerli aksam üreticisinin hem de Devletin kazançlı çıkacağı bir mekanizma oluşturulmuştur. 
 
Peki, yerli aksam nedir? 
 
Mevzuattaki tanımıyla yerli aksam, bütünleştirici parçalarının yerli aksam oranları bazında en az yüzde 55’i yurt içi katma değerle üretilen aksamdır. Burada, yurt içinde gerçekleşen imalat kapsamında önemli olan husus; üretilen aksamın, bütünleştirici parçanın, üretime tabi olan öğenin yerli ya da yabancı kökenli bir şirket tarafından üretilip üretilmediği değil, söz konusu üretimin Türkiye sınırları içerisinde gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Dolayısıyla gerekli sertifikasyon ve standardizasyon işlemlerinin sağlanması koşuluyla Türkiye’de üretilen ürün “yerli aksam” olarak kabul edilecektir.
 
İlgili mevzuat ve yüzdesel oranın tespiti
 
Yerli aksam ile ilgili hususlar “Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan Aksamın Yurt İçinde İmalatı Hakkında Yönetmelik”te düzenlenmiştir. Yönetmelikle, yerli katkı ilave payının tespitinde tesis tipine (hidroelektrik, rüzgar, güneş, biyokütle vb.) göre sınıflandırma yapılmış olup, her bir aksam grubu ya da aksam grubunu oluşturan bütünleştirici parçalar için yüzdesel yerli aksam oranları tespit edilmiş ve her bir aksam grubunu oluşturan bütünleştirici parça veya parçaların kombinasyonunun toplamının yüzde 55 oranını sağlaması durumunda yerli katkı ilave fiyatından yararlanma imkânı tanınmıştır. Örneğin; fotovoltaik güneş enerjisine dayalı bir üretim tesisinde kullanılacak yurtiçinde imal edilen aksamın PV modülleri olduğunu varsayarsak; cam (%20), çerçeve (%15), hücre (%20) koruyucu sarma (%20), alt koruyucu tabaka (%20), kablo bağlantı kutusu (%20), alım taşıyıcı iletken şeritten (%5) oluşan 6 bütünleştirici parça için farklı yüzdeler belirlenmiş ve  PV modülünü oluşturan bütünleştirici parçaların kombinasyonunun % 55 oranını sağlanması durumunda, elektrik üretim tesisine yerli aksam oranı X 1,3  miktarında yerli katkı ilave fiyatından yararlanma imkânı tanımıştır. Buna karşılık yurt içinde imal edilen aksamın “PV Panel Entegrasyonu ve güneş yapısal mekaniği imalatı” olması durumunda ise; taşıyıcı yapı (%55) ve elektriksel bağlantılar (%45) olmak üzere iki bütünleştirici parçanın kombinasyonunun % 55 oranını sağlanması gerekliliğinde farklı bir durum ortaya çıkmaktadır:  Zira mevzuat hazırlanırken PV modülünde olduğu üzere bu iki bütünleştirici yapıyı oluşturan unsurlar için ayrı ayrı yüzdeler tespit edilmemiş, bütünleştirici parçaların her biri bir bütün olarak değerlendirilmiştir. Bu durumda ise yerli üretim koşulunu sağlamak için % 55 veya % 100 oranının sağlanabilmesi haricinde bir alternatif bulunmamaktadır ki; bu durum maalesef işi oldukça zorlaştırmaktadır.
 
Yerli katkı ilave fiyatından kim yararlanacak?
 
Yerli katkı ilave fiyatından yararlanma hakkı, elektrik üretim faaliyetinde bulunan ve üretim tesisinde yerli aksam kullanan kişiye aittir. Bununla birlikte, yerli katkı ilave fiyatından yararlanmak için gerekli olan “üretim tesisinde kullanılan aksamların yurtiçinde imal edildiğini gösteren belge ve dökümanlar” ise yerli aksam üreticisi tarafından sağlanacaktır. Ancak bu belgelerin temin edilmesi ise Mali Müşavirlerin, Sanayi ve Ticaret Odalarının, Akreditasyon kurumlarının sürece dahil olduğu meşakkatli bir süreci gerektirmektedir. Birçok mali müşavir ise, üstlendikleri sorumluluk nedeniyle belgeleri imzalamaktan imtina etmektedir.
 
Yerli imalatın ülke ekonomisine sağlayacağı katkı çok büyük olmakla birlikte, 2014 yılı Nihai YEK Listesi kapsamında yer alan 93 üreticiden, sadece 16 elektrik üretim şirketi, Yurt İçinde Gerçekleşen İmalat kapsamında, II Sayılı Cetveldeki fiyatlardan yararlanmaktadır. Bu sayının ise 15’ini Rüzgar; 1’ini ise Hidrolik tesisler oluşturmaktadır. Rüzgâr alanında kuşkusuz yerli üretime ilişkin çalışmalarda ilerlemeler kaydedilmektir. Güneş alanında ise yerli cam, çerçeve ve kablo bağlantı kutusuyla ilgili olumlu çalışmalar ise devam etmekle birlikte, henüz güneşe dayalı maalesef bir uygulama ise bulunmamaktadır. 
 
Bu noktada hepimizin yerli imalatı ayağa kaldırmak için “neden ve nasıl” sorusunu sormanın zamanı gelmedi mi? Mevzuatsal sorunların giderilmesi, gerek elektrik üreticisi gerekse aksam üreticisinde farkındalığın yaratılması, uygulama ve bilgi eksiklerinin ortadan kaldırılması gerekmez mi? Yerli imalatın en zamanda istenilen seviyeye ulaşması dileğiyle... 
 
1- Bkz. http://www.epdk.gov.tr/documents/elektrik/lisans/yekdem/Elk_Yekdem_2014_NihaiYEKListesi.pdf


Bu haber 7712 kez okunmuştur


Toplam 1 yorum
Sn.Dr.Özlem Döğerlioğlu Işıksungur.
Lisanssız rüzgar türbini ile ilgili yazılarınızı hassasiyet ile takip ediyorum.Ancak,basit bir tüketici olarak bazı konuları anlayamıyorum.Aklıma takılan konularda sizden bilgi almak istiyorum.Bu konuda yardımcı olabilirseniz, müteşekkir olacağım.
Saygılarımla,
Ali günalp
ALİ GÜNALP / 11 Aralık 2014 16:12:10








Köşe Yazarları