IMKB : 93.225 / 0,91 $ : 6,76 / 0,07 : 7,35 / -0,18 Altın : 358,71 / 0,11





SPK Kanunu taslağında eksiklik ne?
30 Kasım 2012 14:33


Ali Arif Aktürk
Gerek medyadan takip ettiğimiz kadarı ile gerekse de İMKB Başkanı Sayın İbrahim Turhan’ın açıklamalarından ve TBMM gündeminden izleyebildiğimiz ölçüde yeni Sermaye Piyasası Kanunu taslağının, TBMM Genel Kurulu’na 3 Aralık 2012 tarihi ile başlayan hafta gelmesi ve yasalaşması beklenmektedir.

PAYLAŞ : Share/Bookmark
Gerek medyadan takip ettiğimiz kadarı ile gerekse de İMKB Başkanı Sayın İbrahim Turhan’ın açıklamalarından ve TBMM gündeminden izleyebildiğimiz ölçüde yeni Sermaye Piyasası Kanunu taslağının, TBMM Genel Kurulu’na 3 Aralık 2012 tarihi ile başlayan hafta gelmesi ve yasalaşması beklenmektedir. Genel itibari ile çok olumlu değişiklikleri ihtiva eden ve Borsaİstanbul’u daha kurumsal bir çerçevede yeniden ele alarak İstanbul’un bir finans merkezi olması hususunda çok ciddi katkıları olacak olan yeni Sermaye Piyasası Kanunu taslağında enerji açısından birkaç önemli hususun eksik olduğu gözlemlenmektedir. 
 
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın TEİAŞ’ın Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezini tüzel kişiliğe kavuşturup EPİAŞ bünyesinde bir borsa kurma planı bence yanlış yolda ilerlemektedir. Bilindiği üzere tüm dünyada liberal piyasaların gerek elektrikte, gerekse de doğal gazda pazar yapıları, ikili anlaşmalar, gün öncesi spot piyasası, dengeleme piyasası ve dengeleme piyasası dahilinde gün sonrası piyasalardan oluşmakta ve vadesi geldiğinde spot piyasa fiyatları ile örtüşecek olan vadeli işlemler piyasalarından meydana gelmektedir. Üstelik emtia piyasalarının en önemli koşulu vade sonunda fiziki teslimatların yapılmasıdır. Böyle olmadığında ise bizim VOB’da işleme açılan elektrik kontratları gibi elektrik fiyatlarına endeksli takas ve mahsuplaşması sadece finansal olarak yapılabilen ve aslında bir nevi elektrik fiyatlarına endeksli bir finansal kontrattan öteye gidemeyen ölü doğmuş bir vadeli işlemler piyasası ile karşılaşılır. 
 
Dünyada birçok emtia piyasalarında OTC piyasaları kendi dengesinde spot piyasaları oluşturabilmektedir. Aynı şey elektrik ve doğal gaz piyasaları için de geçerlidir. Ancak elektrik ve doğal gaz piyasalarının diğer emtia piyasalarından ciddi bir farkı vardır. Gerek OTC gibi teşkilatlanmış pazar yerlerinde, gerekse burada görülecek işlemlerin takas ve mahsuplaşmasını yapacak olan takas banklarının sıfır bakiyeyi tutturamadığında elektrik ve doğal gaz kanunlarında tanımlanan piyasa faaliyetinde bulunacak takas banklar olma zorunluluğu vardır. Yani diğer bir ifade ile teşkilatlanmış pazar yeri ya da spot piyasa işletmecisi-ki bu vadeli işlemleri de ihtiva edebilir- aynı zamanda iletim sisteminde elektrik ya da gaz toptan satıcısıdır ve enerji mevzuatına göre piyasa faaliyetinde bulunan bir oyuncudur. Ayrıca bu teşkilatlanmış pazar yerlerinin şeffaf, piyasaların güvenini kazanmış, derinliği olan tüzel kişilikler olma zorunluluğu vardır. 
 
Öncelikle vurgulamak gerekir ki elektrik ile doğal gazın piyasa faaliyetindeki farklılıklar nedeni ile ayrı tüzel kişilikler olmasında çok ciddi fayda bulunmaktadır. Aslında enerji piyasası ticaret merkezlerinin (borsa kelimesi kullanıldığında herkes finansal türev ürünlerini anladığı için enerji piyasası ticaret merkezi deyimini kullanmayı daha doğru buluyorum.) düzenlenmesinin, Elektrik Piyasası ya da Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nda değil bizzat yeni Sermaye Piyasaları Kanunu’nda yapılmasında çok büyük yararlar bulunmaktadır. Bu yararları anlatmaya başlamadan önce vurgulamak istediğim önemli bir husus bulunmaktadır.
 
Yeni Sermaye Piyasası Kanunu taslağında borsa tanımı ile her bir piyasa işleticisi için ayrı tüzel kişilikler öngörüp Borsaİstanbul’un holding şemsiyesi altında bu tüzel kişiliklerin toplanması planlandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle elektrik ve doğal gaz piyasaları için teşkilatlanmış pazar yerlerini işletecek tüzel kişiliklerin de bu kapsamda değerlendirilmesi Borsaİstanbul’a stratejik olarak daha fazla derinlik kazandıracaktır. Lakin bu husustan daha da önemlisi elektrik ve doğal gaz piyasalarında, vadeli işlemlere, türev piyasalarına referans oluşturacak olan spot piyasaların oyuncuları olan toptan satış faaliyetinin önündeki en büyük engelin Damga Vergisi olduğu bir gerçektir. Bu engelden kurtulmanın en akıllı ve mantıklı yolunun toptan satış ve ithalat şirketleri arasında teşkilatlanmış pazar yerlerinde yapılacak olan spot ve vadeli alım satım işlemlerinin ve faaliyetlerinin Sermaye Piyasası Kanunu kapsamına dahil edilmesidir. Bu çözüm önerisi ile oluşacak bir pazar yeri ivedilikle derinlik kazanacaktır. 
 
Bunun ötesinde bu tür piyasaların en önemli unsuru, denetlenebilirlik ve şeffaflıktır. Bunlara ilişkin olarak Sermaye Piyasası Kanun taslağında gerek borsalar için gerekse teşkilatlanmış pazar yerleri için çok ciddi hükümler vardır. Ayrıca mevcut İMKB, Altın Borsası ve VOB’un denetlenip düzenlenmesinde Sermaye Piyasası Kurumu (SPK) rüştünü de ispatlamıştır. Bu nedenle de bu tür piyasanın Sermaye Piyasası Kanunu kapsamına sokulması çok doğru bir yaklaşım olacaktır. Zaten elektrik ve doğal gaz teşkilatlanmış piyasası işleticisi olan şirket ayrıca işin doğası gereği elektrik ve doğal gaz piyasa faaliyetlerinde de bulunacağı için ayrıca EPDK mevzuatına da tabi olacaktır. 
 
Daha birçok farklı neden bu tür enerji piyasası ticaret merkezi faaliyetlerinin Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde yapılmasının sebebi olabilir ama yukarıda belirttiğim gibi şeffaf ve denetlenebilirlik, güven telkini ve damga vergisinden muafiyetten dolayı sektörün tüm temsilcilerinin de bu fikri destekleyip konuyu yakından takip eden Sayın Ali Babacan’a bir şekilde aktarmalarında fayda bulunmaktadır. 
 
TBMM’de yasa taslağını görüşecek milletvekillerine de nacizane tavsiyelerim olacak. Kanun taslağında 3. Maddenin ç bendinde Borsa’nın tanımı; “Borsa: Anonim şirket şeklinde kurulan, sermaye piyasası araçları, kambiyo ve kıymetli madenler ile kıymetli taşların serbest rekabet şartları altında kolay ve güvenli bir şekilde alınıp satılabilmesini sağlamak ve oluşan fiyatları tespit ve ilan etmek üzere kendisi veya piyasa işleticisi tarafından işletilen ve/veya yönlendirilen, alım-satım emirlerini sonuçlandıracak şekilde bir araya getiren veya bu emirlerin bir araya gelmesini kolaylaştıran, bu Kanuna uygun olarak yetkilendirilen ve düzenli faaliyet gösteren sistemleri ve Pazar yerlerini,” şekilde yapılmaktadır. 
 
Yine bu tanımda atıf yapılan Sermaye Piyasası Araçları 3. Madde s bendinde “Sermaye piyasası araçları: Menkul kıymetleri, türev araçları veya Kurulca bu kapsamda olduğu belirlenen diğer sermaye piyasası araçlarını” şeklinde vurgulanmıştır. Sermaye Piyasası araçlarına, “doğal gaz ve elektrik spot ve türev araçları”  kelimelerinin eklenmesi yeterli olacaktır.  Bu sayede “Teşkilatlanmış Diğer Pazar Yerleri” tanımının yapıldığı Madde 66- (1) “Borsalar dışında sermaye piyasası araçlarının alıcı veya satıcılarını bir araya getiren, alım satımına aracılık eden, bunlar için sistemler ve platformlar oluşturan ve bunları işleten alternatif işlem sistemlerinin, çok taraflı işlem platformlarının ve teşkilatlanmış diğer piyasaların kuruluşuna, yetkilendirilmesine, sermayelerine, bunlarda işlem görecek sermaye piyasası araçlarına, rekabet şartlarına ve bu kuruluşların çalışma ilkelerine ilişkin usul ve esaslar Kurulca çıkartılacak yönetmeliklerle düzenlenir. Kurul, bunların gözetim ve denetim merciidir” İfadeleri ile elektrik ve doğal gaz ticaret merkezlerinin (ya da bazılarının sevdiği deyimle enerji borsasının) kanun kapsamında yer almasını sağlamış oluruz. 
 
Umarım bu yazıyı Sayın Ali Babacan ya da konu ile ilgili milletvekili veya bürokratlar okur da Sermaye Piyasası Kanunu TBMM’den geçmeden genel kurul görüşmeleri esnasında bu değişiklikleri gerçekleştirebilirler. 
Apollo ile Ay’a ilk giden Amstrong’un Ay’a ilk adımını attığında ifade ettiği cümleyi uyarlarsak; kanunun içinde yapılacak ufacık bir değişiklik, enerji piyasası için dev bir adım olacaktır. Umarım sermaye piyasası araçları tanımına eklenecek bu birkaç kelimelik değişiklik enerji pazarının önünü açacaktır. Böylece ülkemizin yıllardır karıştırılan transit mi olalım, yoksa hub mı tartışmaları ile kaybettiği zaman hızlı bir şekilde telafi edilmiş olacaktır.
 


Bu haber 3502 kez okunmuştur


Bu habere henüz yorum yazılmamış

İlk yorum yazan siz olun!








Köşe Yazarları